ต่อมไทรอยด์ (Thyroid gland)

มีเปลือกหุ้มและยื่นให้เป็น septa แทรก เข้าไปในเนื้อต่อม เซลล์ของเนื้อต่อมมีลักษณะเป็น colloid-filled follicles โดยเปลือกหุ้ม ถุงน้ำ ประกอบด้วยเซลล์ 2 ชนิดคือ
1. Follicular cells เป็น simple cuboidal epithelium (ส่วนใหญ่) สร้างและหลั่ง iodine-containing hormone T3 และ T4
2. Parafollicular cells (clear cells) แทรกอยู่กับ follicular cells สร้างและหลั่ง Calcitonin

  โดยทั่วไปต่อมในร่างกายคนเรามีสองชนิดใหญ่ ๆ ชนิดที่หนึ่งเป็นต่อมมีท่อ สิ่งที่สร้าง (Secretion หรือสารคัดหลั่ง) จะถูกขับออกทางท่อสู่ผิวบริเวณที่ต่อมเหล่านี้เปิด ตัวอย่างของต่อม
พวกนี้ ได้แก่ ต่อมเหงื่อ ต่อมน้ำลายหรือต่อสร้างน้ำย่อยในกระเพาะอาหาร เป็นต้น ส่วนที่ต่อมอีก ชนิดหนึ่งเป็นต่อที่ไม่มีท่อ หรือต่อมไร้ท่อ ได้แก่ ต่อมใต้สมอง ต่อมไทรอยด์ ต่อมหมวกไต และ อื่น ๆ อีกสิ่งที่ต่อมชนิดหลังสร้างขึ้น เรียกว่า ฮอร์โมน (Hormone) ซึ่งจะไม่มีท่อขับออกจึงขับ เข้าสู่กระแสเลือดโดยตรงไปสู่เนื้อเยื่อหรืออวัยวะของร่างกาย เพื่อควบคุมการทำงานของร่างกาย ให้สมดุล

  ต่อมไทรอยด์ เป็นต่อมเล็ก ๆ ที่คอ ติดอยู่ด้านหน้าของกล่องเสียง (Larynx หรือที่เรียก
กันว่า “ลูกกระเดือก”) สามารถคลำได้เป็นสันนูนอยู่ ด้านข้างของลูกกระเดือก ซึ่งปกติจะคลำไม่ชัด
นอกจากมันจะโตขึ้นจึงคลำได้ชัดและมองเห็นเป็นก้อนนูน ซึ่งจะเคลื่อนไหวขึ้นลงไปกับลูกกระเดือก
เมื่อเวลากลืน ความผิดปกติมาแต่กำเนิดของต่อมไทรอยด์ที่สำคัญ ก็คือ มันมีท่อต่อกับด้านหลัง
ของโคนลิ้น เมื่อมีน้ำสะสมมากเข้าจะเกิดเป็นถุงน้ำ (Thyroidglossal Duct Cyst) อยู่ที่ด้านหน้า
ของคอ ทำให้เกิดความไม่น่าดู ถ้าโตมาก ๆ อาจกดทับอวัยวะข้างเดียว คือ หลอดลมและหลอด
อาหาร ทำให้หายใจหรือกลืนอาหารไม่สะดวก หรืออาจจะแตกรั่วทำให้เกิดการอักเสบระคายเคือง
ที่บริเวณคอ

  ฮอร์โมนที่ขับจากต่อไทรอยด์ คือ “Thyroxin” ฤทธิ์ของมันที่สำคัญ คือกระตุ้นต่อ “เมตาโบลิสึม” (Metabolism – การหมุนเวียนเปลี่ยนแปลง) ของธาตุอาหาร เพื่อให้เกิดพลังงานภายในเซลล์ร่างกาย ฮอร์โมนที่สร้างขึ้นจะเก็บไว้ในรูปน้ำเมือก (Colloid) อยู่ภายในต่อมซึ่งจะถูก สกัดเอา Thyroxin ออกสู่กระแสเลือดอีกทอดหนึ่ง ตามปกติจะสร้างแล้วขับ Thyroxin ได้พอดีกับ ความต้องการไม่มากไม่น้อยเกินไป เรียกภาวะที่มีเมตาโบลิสึมปกติในคนทั่วไปว่า “Euthyroid state” และเรียกภาวะที่มีเมตาโบลิสึมสูง ซึ่งเกิดจากการที่ต่อมไทรอยด์ทำงานมากกว่าปกติว่า “Hyperthyroidstate” หรือภาวะต่อมไทรอยด์เป็นพิษ และตรงกันข้างเรียกภาวะที่เมตาโบลิสึมต่ำจากการขาด Thyroxin ว่า “Hypothyroid state”

ภาพกำลังขยายสูงแสดงลักษณะต่อมไทรอยด์ ซึ่งแต่ละกลีบประกอบด้วย follicles ขนาดต่าง ๆ ภายในบรรจุ colloid ติดสีชมพูอ่อน เปลือกของ follicles ดาดด้วย simple cuboidal หรือ columnar cells หรือเรียกว่า follicular cells ความสูงต่ำของ follicular cells ขึ้นอยู่กับสภาวะการทำงาน ของต่อมถ้าเซลล์ทรงสูงขึ้นแสดงว่ามีการทำงานมาก หรือ vice versa ส่วน colloid ที่บรรจุอยุ่ใน follicles เป็น glycoprotein เรียกว่า Thyroglobulin ให้เป็นแหล่งสะสมฮอร์โมนไทรอยด์ที่อยู่นอกตัวเซลล์ โดย follicullar cells มีหน้าที่สร้างและหลั่ง iodine-containing hormone T3 และ T4 ออกมาเก็บรวมเป็น glycoprotein อยู่ในรูปของ thyroglobulin hormone complex การสร้างและหลั่งฮอร์โมน ของต่อมไทรอยด์ขึ้นอยู่กับ thyroid stimulating hormone (TSH) ซึ่งสร้างและหลั่งมา จาก ต่อมใต้สมองส่วนหน้า

  ต่อมไทรอยด์ยังประกอบด้วยเซลล์ชนิดที่สอง คือ parafollicular cells (ไม่ได้แสดง) พบกระจัดกระจายแทรกอยู่ระหว่าง follicular cells เป็นเซลล์ที่มี cytoplasm ใสอาจเรียกว่า clear (C) cells (ไม่ได้บ่งชี้ในรูป) ลักษณะสำคัญคือ ปลายยอดสุดของเซลล์ไม่สัมผัสกับ colloid และภายใน cytoplasm บรรจุ granules ซึ่งมีองค์ประกอบของ ฮอร์โมน calcitonin การหลั่งของฮอร์โมนชนิดนี้เกิดขึ้นเมื่อ blood calcium สูงเท่านั้น ดังนั้นฮอร์โมนนี้จึงทำงานตรงกันข้างกับ ฮอร์โมนที่สร้างมาจาก ต่อมพาราไทรอยด์

ควรใช้โปรแกรม IE 5 ขึ้นไปและปรับหน้าจอเป็น 1024 x 768 pixcel ตัวหนังสือขนาด medium
Best view in IE 5.X or above. Set display : 1024 x 768 pixels, High Color & Medium font.
มีปัญหาหรือข้อติชม ติดต่อ e-mail KnockOut_1989@Hotmail.com
© Copyright 2003 Knock_Out. All right reserved .